Podstawa prawna — ustawy, rozporządzenia, prawo UE

1. Czym jest smartCHEM w tym porządku prawnym

smartCHEM służy do prowadzenia dokumentacji stosowania środków ochrony roślin przez użytkownika profesjonalnego (ewidencja zabiegów). Wydawca: Dorota Kaczmarek — firma agriSMART (oznaczenie skrócone: agriSMART). Twórca / autor: dr inż. Przemysław Przygodziński. Nie jest systemem urzędowym MRiRW ani PIORiN. Nie zastępuje etykiety, zezwolenia na obrót ani kontroli inspekcji.

Powstał, bo dokumentację nakładają bezpośrednio przepisy UE (w szczególności art. 67 rozporządzenia 1107/2009 oraz rozporządzenie wykonawcze 2023/564 w sprawie treści i formatu dokumentacji) oraz ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin wraz z rozporządzeniami MRiRW. Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o ochronie roślin przed agrofagami oraz rozporządzenia 2016/2031 i 2017/625 określają ochronę fitosanitarną i kontrole urzędowe, w tym w zakresie ŚOR.

2. Kto prowadzi ewidencję (ustawa + prawo UE)

Obowiązek nie ogranicza się do gospodarstw rolnych.

2.1. Użytkownik profesjonalny — adresat dokumentacji

Art. 67 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1107/2009 (stosowane wprost): profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin prowadzą i przechowują dokumentację stosowanych środków (nazwa, czas zastosowania, dawka, obszar i uprawa).

Art. 2 pkt 24 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin (t.j. Dz. U. 2024 poz. 630): użytkownik profesjonalny to osoba fizyczna, która stosuje środki ochrony roślin w celach innych niż własne niezarobkowe potrzeby, w szczególności w ramach działalności gospodarczej lub zawodowej, w tym w rolnictwie i leśnictwie.

Art. 3 pkt 25 rozporządzenia 1107/2009 odsyła do art. 3 ust. 1 dyrektywy 2009/128/WE: użytkownik profesjonalny to każda osoba, która stosuje pestycydy w toku swej działalności zawodowej, w tym operatorów, techników, pracowników i osoby samozatrudnione, zarówno w sektorze rolnym, jak i w innych sektorach.

Zwrot „w szczególności” / „w tym” w ustawie oraz „inne sektory” w dyrektywie oznaczają, że katalog nie jest zamknięty na gospodarstwo rolne. Wchodzą m.in. leśnictwo, produkcja ogrodnicza i sadownicza prowadzona zawodowo, usługi zabiegowe, operatorzy i pracownicy stosujący ŚOR, a także stosowanie zawodowe poza rolnictwem.

2.2. Co musi być w dokumentacji poza art. 67

Art. 35 ust. 3 ustawy: użytkownicy profesjonalni stosują ŚOR z uwzględnieniem integrowanej ochrony roślin oraz w dokumentacji z art. 67 ust. 1 rozporządzenia 1107/2009 wskazują sposób realizacji tych wymagań przez podanie co najmniej przyczyny wykonania zabiegu.

2.3. Posiadacz gruntów lub obiektów (zabieg zlecony)

Art. 37 ust. 1 ustawy: posiadacz gruntów lub obiektów, w których zabiegi wykonuje użytkownik profesjonalny, przechowuje przez 3 lata przekazaną kopię dokumentacji z art. 67 ust. 1 rozporządzenia 1107/2009, jeżeli wykonującym zabiegi jest inny podmiot i posiadacz nie dysponuje tą dokumentacją.

Art. 37 ust. 2: ten sam posiadacz wskazuje w dokumentacji albo w jej kopii co najmniej przyczynę zabiegu (integrowana ochrona).

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/564: użytkownik profesjonalny stosujący ŚOR umownie na rzecz innej osoby fizycznej lub prawnej zapewnia tej osobie dostęp do dokumentacji albo jej kopię bez zbędnej zwłoki.

2.4. Kto nie jest adresatem tego obowiązku

Art. 2 pkt 25 ustawy: użytkownik nieprofesjonalny — osoba fizyczna stosująca ŚOR, niebędąca użytkownikiem profesjonalnym. Art. 67 ust. 1 rozporządzenia 1107/2009 dotyczy użytkowników profesjonalnych.

To zestawienie nie jest poradą prawną. Obowiązuje aktualny tekst aktu i stanowisko MRiRW / PIORiN.

3. Ustawy krajowe

Ustawa z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin — zasady wprowadzania ŚOR do obrotu i ich stosowania; podstawa rozporządzeń wykonawczych MRiRW (m.in. integrowana ochrona, warunki stosowania, przechowywanie). Tekst jednolity: obwieszczenie Marszałka Sejmu z 21 marca 2024 r., Dz. U. 2024 poz. 630 (z późn. zm.).
ISAP — Dz.U. 2024 poz. 630 · Dziennik Ustaw · ISAP — akt pierwotny Dz.U. 2013 poz. 455
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o ochronie roślin przed agrofagami — właściwość organów i sprawy ochrony roślin przed agrofagami w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniach UE 2016/2031 i 2017/625 (zastąpiła ustawę z 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin). Tekst jednolity: obwieszczenie z 11 stycznia 2023 r., Dz. U. 2023 poz. 301.
ISAP — Dz.U. 2023 poz. 301 · ISAP — akt pierwotny Dz.U. 2020 poz. 424

4. Rozporządzenia MRiRW (akty powiązane ze stosowaniem ŚOR i dokumentacją)

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie wymagań integrowanej ochrony roślin (Dz. U. 2013 poz. 505), wydane na podstawie ustawy o środkach ochrony roślin; transpozycja dyrektywy 2009/128/WE.
ISAP — Dz.U. 2013 poz. 505
Rozporządzenie MRiRW z dnia 22 maja 2013 r. w sprawie sposobu postępowania przy stosowaniu i przechowywaniu środków ochrony roślin (Dz. U. 2013 poz. 625), podstawa: art. 40 ust. 3 ustawy o ŚOR.
ISAP — Dz.U. 2013 poz. 625
Rozporządzenie MRiRW z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie warunków stosowania środków ochrony roślin (Dz. U. 2014 poz. 516), podstawa: art. 40 ust. 1 ustawy o ŚOR.
ISAP — Dz.U. 2014 poz. 516
Rozporządzenie MRiRW z dnia 24 czerwca 2013 r. w sprawie dokumentowania działań związanych z integrowaną produkcją roślin — tekst jednolity: obwieszczenie z 7 listopada 2023 r., Dz. U. 2023 poz. 2501 (dokumentacja IP, odrębna od ewidencji zabiegów użytkownika profesjonalnego, ale powiązana tematycznie).
ISAP — Dz.U. 2023 poz. 2501

5. Prawo Unii Europejskiej (stosowane wprost lub wdrażane ustawami)

Rozporządzenie (WE) nr 1107/2009 — wprowadzanie ŚOR do obrotu. Art. 67 ust. 1: profesjonalni użytkownicy prowadzą i przechowują dokumentację (nazwa środka, czas zastosowania, dawka, obszar i uprawa, na których zastosowano środek).
EUR-Lex — 32009R1107
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/564 z 10 marca 2023 r. — treść i format dokumentacji ŚOR użytkowników profesjonalnych na podstawie 1107/2009. Obowiązek ewidencji elektronicznej — od 1 stycznia 2027 r.; w okresie od 1 do 31 stycznia 2027 r. ewidencja z roku 2026 musi zostać przeniesiona do postaci elektronicznej (obowiązuje aktualny tekst aktu i stanowisko MRiRW).
EUR-Lex — 32023R0564
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2203 z 31 października 2025 r. — zmiana 2023/564 w zakresie przenoszenia dokumentacji do formatu elektronicznego (możliwość odroczenia przez państwo członkowskie).
EUR-Lex — 32025R2203
Dyrektywa 2009/128/WE — ramy zrównoważonego stosowania pestycydów (integrowana ochrona roślin).
EUR-Lex — 32009L0128
Rozporządzenie (UE) 2016/2031 — środki ochronne przeciwko agrofagom roślin (podstawa ustawy o ochronie roślin przed agrofagami).
EUR-Lex — 32016R2031
Rozporządzenie (UE) 2017/625 — kontrole urzędowe, w tym zdrowie roślin i środki ochrony roślin.
EUR-Lex — 32017R0625

Podstawa prawna dokumentacji zabiegów środkami ochrony roślin